‘De oorlog die hen treft, is niet voldoende’

Belgische oorlogsvluchtelingen in Engeland en Nederland (20e eeuw) 

Bij het ‘exotische’ vluchtelingenleed vandaag vergeten we vaak dat Belgen niet zo lang geleden in hetzelfde schuitje hebben gezeten, op de loop voor ellende van dezelfde makelij als deze waar miljoenen mensen vandaag voor vluchten: gewapende conflicten, oorlogen. 

Het verhaal van de Belgische vluchtelingen uit de Eerste en Tweede Wereldoorlog lijkt verdrongen in het collectieve geheugen. Het is vandaag slechts een vage herinnering, een zinnetje in een geschiedenisboek, een vertelsel van een grootvader. Enkele decennia terug was het voor velen realiteit. 

Augustus 1914. De Duitsers vallen België binnen. Er wordt hardnekkig gevochten rond Luik, Namen, Charleroi en Antwerpen. Na geruchten over wreedheden en slachtpartijen van Duitse troepen, slaat paniek toe in het hele land. Men scharrelt wat schamele bezittingen bij elkaar en gooit ze op een kar, kruiwagen of kinderkoets. Maar liefst 1,3 miljoen Belgen, een vijfde van het totale aantal, ontvlucht het land. Iedereen probeert een plaatsje te veroveren op de laatste schepen die het land verlaten. Dagenlang wordt de grens met Nederland overrompeld door duizenden Antwerpenaren (tot de Duitsers de grens onder stroom zetten). In Nederland is men niet blij met zoveel vluchtelingen. Men biedt de Belgen de keuze: de terugkeer of het vluchtelingenkamp, waar de omstandigheden barslecht zijn. Maar de Belgen verdienen niet beter, aldus een Nederlandse priester: ‘De Belgen zijn lichtzinnig, dom in religieuze zaken, onverschillig en ondankbaar. De oorlog die hen treft, is niet voldoende. Om hen op betere gedachten te brengen, zouden ze moeten getroffen worden door de pest, de hongersnood en andere catastrofes. En vooral nog tien jaar Duitse overheersing.’ 

De Belgische vluchtelingen in Engeland vergaat het aanvankelijk beter. Het Britse eiland is immers op zoek naar geschoolde arbeidskrachten en de Belgen hebben op dat vlak een goede reputatie. Degenen die werken, worden er echter van beschuldigd het werk van de Engelsen af te pakken. Degenen die niet werken, worden dan weer versleten voor luiaards en profiteurs. Gastvrijheid verandert in aversie. Men verwijt de Belgen dat ze zich opsluiten in ghetto’s, dat ze weigeren zich te integreren, dat ze hun eigen scholen oprichten en dat ze verantwoordelijk zijn voor de stijging van de huurprijzen. Britse vrouwen durven de straat niet meer op als Belgen in de buurt zijn, want onze landgenoten worden afgeschilderd als brutale alcoholici en gewelddadig seksueel geobsedeerden. Een arts in Londen vat het als volgt samen: ‘Alleen al omdat ze ons de Belgen in de nek hebben geduwd, verdienen de Duitsers het overwonnen te worden.’ Maar niet iedereen staat vijandig tegenover de vluchtelingen. Evengoed zijn er vriendschappen en huwelijken tussen Belgen en Britten. Zo trouwde de beroemde Britse schrijver Aldous Huxley met een Belgische vluchtelinge. 

In mei 1940 herhaalt hetzelfde liedje zich voor de Belgen. Met het bloedbad van 1914 in het achterhoofd, komt na de Duitse inval een enorme volksverhuizing op gang. Bijna de helft van de Belgische bevolking vlucht. Regeringen van ontvangende landen beperken zich in hun hulp tot een strikt minimum. Geld en middelen zijn immers nodig voor de oorlog. Gelukkig genieten de Belgische vluchtelingen veel steun van vluchtelingenorganisaties. 

Meer weten? 

Belgische emigranten. Anne Morelli e.a. EPO, 1999. 

Sourced through Scoop.it from: www.ikgavreemd.org

See on Scoop.itMijn gazet

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s